Art. 192.

Przepis art. 192 Kodeksu karnego wskazuje, że podlega karze osoba wykonująca zabieg leczniczy bez uprzedniej zgody pacjenta. Normuje on odpowiedzialność karną za naruszenie prawa do samostanowienia w kwestii leczenia medycznego. Kara przewidziana w § 1 obejmuje grzywnę, karę ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch. Ważnym elementem tego przepisu jest wymóg zgody, która musi być wyrażona przez pacjenta świadomie i dobrowolnie przed podjęciem zabiegu. § 2 natomiast precyzuje, że ściganie takiego czynu następuje na wniosek pokrzywdzonego, co oznacza, że organy ścigania nie będą działać z urzędu, lecz dopiero po zgłoszeniu przez osobę poszkodowaną.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba wykonująca zabieg medyczny lub terapeutyczny nie uzyskała zgody pacjenta, co może dotyczyć zarówno procedur inwazyjnych, jak i innych form interwencji leczniczych. Przepis chroni autonomię pacjenta i jego prawo do decydowania o swoim ciele oraz zdrowiu. Ściganie na wniosek pokrzywdzonego podkreśla rolę pacjenta jako strony decydującej o ewentualnym wszczęciu postępowania karnego. Wymóg zgody jest szczególnie ważny w kontekście prawa do informacji, gdzie pacjent powinien być odpowiednio poinformowany o przebiegu i skutkach zabiegu.

Przykładem praktycznym może być sytuacja, gdy lekarz wykonuje zabieg chirurgiczny bez wyraźnej zgody pacjenta lub jego prawnego przedstawiciela. Na przykład, jeżeli pacjent odmówił konkretnej procedury, a mimo to została ona przeprowadzona, mamy do czynienia z naruszeniem art. 192 KK. Wówczas pacjent lub jego rodzina mogą zgłosić ten fakt jako wniosek o ściganie. Innym przykładem jest sytuacja, gdy lekarz decyduje się na podanie leku lub zastosowanie terapii wbrew woli pacjenta, co również skutkuje odpowiedzialnością karną wskazaną w przepisie.

Częstym nieporozumieniem jest mylenie tego przepisu z przypadkami konieczności ratowania życia, gdzie obowiązuje tzw. zgoda dorozumiana. Przepis nie dotyczy sytuacji nagłych, w których pacjent nie jest w stanie wyrazić zgody, a działanie lekarza jest niezbędne do uratowania zdrowia lub życia. Ponadto, błędem jest utożsamianie zgody pacjenta z odstępowaniem od leczenia; musi to być wyraźne oświadczenie o braku akceptacji dla konkretnego zabiegu. Warto również pamiętać, że wniosek o ściganie składany jest przez pokrzywdzonego, co oznacza, że brak takiego wniosku uniemożliwia podjęcie działań karnych przez państwo.

Podsumowując, art. 192 KK chroni prawo pacjenta do autonomii i wyrażania zgody na zabieg leczniczy, nakładając odpowiedzialność karną na naruszających ten obowiązek. W przypadku indywidualnych wątpliwości lub konkretnych sytuacji zalecana jest konsultacja z prawnikiem, aby właściwie ocenić zakres ochrony i możliwość dochodzenia roszczeń.