Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 116.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

(uchylony)

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

IV CSK 443/14Wydział IV

Wykroczenie poza granice zapisu na sąd polubowny - wyrok SN 2015

Fragment uzasadnienia

… zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 65 § 1 i 2 k.c. samodzielnie oraz w związku z art. 56 k.c. albo art. 1161 § 1 k.p.c., a także naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 1206 § 1 pkt 3 k.p.c., art. 1206 § 2 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 15 ust. 1, art. 29 ust. 1 i 2, art. 139 ust. 2, art. 140 ust. 1 i art. 144 ust. 1 i 2 p.z.p. Sąd…
II CSK 385/10Wydział II

Rozstrzygnięcie SN ws. zapisu na sąd polubowny i statusu konsumenta

Fragment uzasadnienia

Wyrok z dnia 11 marca 2011 r., II CSK 385/10 1. W świetle art. 1162 k.p.c. nie ma znaczenia posiadanie statusu konsumenta przez stronę zapisu na sąd polubowny. 2. Artykuł 77 § 1 k.c. dotyczy także umów co do formy zawartych w sposób dorozumiany. Sędzia SN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) Sędzia SN Hubert Wrzeszcz Sędzia SN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Andreasa S. przeciwko Jerzemu M. o…
II CSK 291/10Wydział II

Zapis na sąd polubowny a odrzucenie pozwu - wyrok SN 2010

Fragment uzasadnienia

… możliwe jest żądanie jego wyłączenia. Skarga kasacyjna strony powodowej została oparta o podstawę naruszenia przepisów postępowania. Zarzucono w niej niewłaściwe zastosowanie art. 1165 § 1 k.p.c. i art. 1161 § 2 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawę do odrzucenia…
I CSK 311/08Wydział I

Odrzucenie pozwu z powodu zapisu na sąd polubowny - wyrok SN

Fragment uzasadnienia

… b) 30 dni od ich podjęcia każda ze stron będzie mogła wnieść sprawę do Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Sąd Okręgowy podkreślił, że, zgodnie z art. 1165 § 1 k.p.c., w razie wniesienia do sądu sprawy dotyczącej sporu objętego zapisem na sąd polubowny, sąd odrzuca pozew, jeżeli pozwany podniósł zarzut zapisu na sąd polubowny przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Pozwana podniosła taki…

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 116: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 116 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze formalnie pozostaje w tekście ustawy, ale nie zawiera żadnej treści normatywnej - w miejscu dawnego brzmienia znajduje się wyłącznie oznaczenie „(uchylony)”. Ustawodawca stosuje taką technikę legislacyjną po to, aby nie przenumerowywać wszystkich kolejnych artykułów kodeksu po każdej nowelizacji. Dzięki temu numeracja pozostałych przepisów pozostaje stabilna, a odwołania zawarte w innych ustawach, w orzeczeniach i w literaturze nie tracą sensu. W praktyce z art. 116 KPC nie da się dziś wyprowadzić żadnego uprawnienia ani obowiązku procesowego, ponieważ norma, którą kiedyś wyrażał, została z systemu prawa usunięta.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 116 KPC nie ma zastosowania do spraw prowadzonych na podstawie aktualnego stanu prawnego. Nie można się na niego powołać w pozwie, we wniosku, w zażaleniu ani w apelacji jako na podstawę żądania, ponieważ sąd oceni takie odwołanie jako powołanie się na nieistniejącą regulację. Znaczenie tego przepisu ogranicza się dziś do kontekstu historycznego i porównawczego: przy analizie dawnych akt sprawy, starszych komentarzy, opracowań naukowych czy pism procesowych sporządzonych przed uchyleniem. W wyjątkowych sytuacjach dawne brzmienie może mieć znaczenie, jeżeli przepisy przejściowe konkretnej nowelizacji nakazują stosować do czynności dokonanych wcześniej przepisy dotychczasowe. Zawsze wymaga to jednak sięgnięcia do treści ustawy nowelizującej i sprawdzenia jej przepisów intertemporalnych.

Przykład

Osoba przygotowująca pismo procesowe korzysta ze starszego wzoru znalezionego w internecie, w którym jako podstawę czynności wskazano art. 116 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przepis ten został uchylony i nie zawiera żadnej treści. W takiej sytuacji należy ustalić, który obecnie obowiązujący przepis reguluje daną kwestię procesową, i to jego wskazać w piśmie. Samo powołanie uchylonej jednostki nie unieważnia automatycznie pisma, ale utrudnia sądowi odczytanie intencji strony i może prowadzić do wezwania o sprecyzowanie żądania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro artykuł nadal widnieje w spisie treści kodeksu, to nadal obowiązuje - o mocy przepisu decyduje jego treść, a nie sama obecność numeru. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych publikacji lub kopii ustawy bez sprawdzenia daty stanu prawnego, co prowadzi do cytowania nieobowiązujących norm. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że treść uchylonego art. 116 KPC automatycznie przeniesiono do artykułu o zbliżonym numerze; w rzeczywistości materia mogła zostać rozdzielona między kilka przepisów albo w ogóle usunięta z kodeksu. Warto również pamiętać, że uchylenie przepisu nie działa wstecz wobec czynności skutecznie dokonanych w czasie jego obowiązywania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzą przepisy przejściowe i terminy procesowe, warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy art. 116 KPC nadal obowiązuje?

Nie. Artykuł ten ma status uchylonego, w tekście ustawy pozostało wyłącznie oznaczenie „(uchylony)”. Nie zawiera żadnej treści normatywnej.

Dlaczego uchylony artykuł nadal figuruje w kodeksie?

To standardowa technika legislacyjna. Pozostawienie pustej jednostki pozwala zachować dotychczasową numerację pozostałych przepisów i nie unieważniać odesłań zawartych w innych aktach prawnych.

Czy mogę powołać się na art. 116 KPC w piśmie do sądu?

Nie ma to sensu, ponieważ przepis nie zawiera żadnej normy. Należy ustalić i wskazać aktualnie obowiązującą podstawę prawną dla danej czynności procesowej.

Gdzie znajdę przepis, który zastąpił art. 116 KPC?

Trzeba sięgnąć do ustawy nowelizującej, która uchyliła ten artykuł, i sprawdzić, czy materia została przeniesiona do innego przepisu, czy usunięta z kodeksu.

Czy uchylenie przepisu wpływa na czynności dokonane wcześniej?

Co do zasady nie działa wstecz. O losie czynności dokonanych przed zmianą decydują przepisy przejściowe konkretnej nowelizacji, które warto sprawdzić w indywidualnej sprawie.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 116