Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 381.

Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 381 Kodeksu postępowania cywilnego określa zasady odnoszące się do możliwości sądu drugiej instancji pominięcia nowych faktów i dowodów. Przepis stanowi, że sąd ten może nie uwzględnić nowych okoliczności, jeśli strona miała możliwość ich przedstawienia już w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy potrzeba powołania się na te fakty lub dowody pojawiła się dopiero później, po zakończeniu postępowania na pierwszym stopniu rozpoznania. Norma ta ma na celu zapewnienie sprawności procesu i ograniczenie rozpatrywania nowych materiałów dowodowych w drugiej instancji do sytuacji wyjątkowych.

Przepis ma zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym. Dotyczy sytuacji, kiedy strona wnosząca apelację podnosi nowe fakty lub dowody, których nie wykorzystała w sądzie pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji może wówczas odmówić ich rozpatrzenia, jeśli uzna, że strona miała odpowiednią możliwość ich powołania wcześniej. Zasada ta ma przeciwdziałać nadużywaniu prawa do wnoszenia nowych dowodów w celu przedłużania postępowania lub wprowadzania kolejnych sporów co do tych samych kwestii prawnych i faktycznych.

Przykładem zastosowania art. 381 KPC może być sytuacja, gdy powód w sprawie o zapłatę nie wskazał w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji ważnego dokumentu, który potwierdzałby prawo do roszczenia. W odwołaniu próbuje go dopiero wtedy powołać jako nowy dowód. Sąd drugiej instancji, stosując art. 381 KPC, może uznać, że strona mogła ten dokument przedstawić wcześniej i z tego powodu pominąć jego rozpatrzenie, chyba że powód wykaże, że potrzeba powołania się na niego wynikła dopiero po zakończeniu pierwszej instancji, np. z powodu pojawienia się nowych okoliczności.

Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 381 KPC jest mylenie tej zasady z całkowitym zakazem powoływania nowych dowodów na drugiej instancji. Przepis nie zakazuje zawsze, a jedynie dopuszcza pominięcie nowych faktów i dowodów, gdy nie zaszły szczególne okoliczności. Innym błędem jest nieuwzględnianie sytuacji, kiedy powołanie się na nowe dowody jest konieczne z powodu późniejszego ujawnienia się okoliczności, co zgodnie z przepisem wyklucza pominięcie tych materiałów dowodowych. Z uwagi na powyższe, w konkretnych sprawach indywidualnych dobrze jest skonsultować się z prawnikiem, by właściwie ocenić zastosowanie art. 381 KPC.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sąd drugiej instancji zawsze pomija nowe dowody?

Nie, sąd może pominąć nowe dowody tylko wtedy, gdy strona mogła je wcześniej powołać i nie zrobiła tego, chyba że potrzeba ich powołania wynikła później.

Co oznacza, że potrzeba powołania się na nowe fakty wynikła później?

Oznacza to, że strona dowiedziała się o tych faktach lub dowodach dopiero po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji.

Czy mogę powołać nowe dowody w apelacji, jeśli ich nie miałem wcześniej?

Możesz, ale sąd drugiej instancji może je pominąć, jeśli uzna, że mogłeś je powołać wcześniej, chyba że potrzeba ich przedstawienia pojawiła się później.

Dlaczego regulacja ta jest istotna w postępowaniu apelacyjnym?

Pomaga zapobiegać przedłużaniu spraw przez nieuzasadnione wnoszenie nowych dowodów po zakończeniu postępowania pierwszej instancji.

Czy art. 381 KPC zabrania powoływania jakichkolwiek nowych dowodów w drugiej instancji?

Nie zabrania, lecz umożliwia sądowi ich pominięcie w określonych sytuacjach, co zależy od możliwości powołania ich wcześniej.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI