Co stanowi przepis
Art. 505(24) KPC jest przepisem o charakterze porządkowym i technicznym, który uzupełnia regulacje unijne o element proceduralny znany polskiemu prawu. Stanowi on, że jeżeli przepisy rozporządzenia nr 861/2007 przewidują, iż pozew powinien zostać zwrócony, sąd wydaje w tej sprawie postanowienie. Innymi słowy, samo rozporządzenie unijne wskazuje przesłanki i sytuacje, w których pozew podlega zwrotowi, natomiast polski ustawodawca przesądza, w jakiej formie procesowej sąd ma dokonać tej czynności. Ma to znaczenie praktyczne, ponieważ forma orzeczenia decyduje o tym, czy i w jaki sposób strona może je kwestionować oraz jak czynność sądu zostaje odnotowana w aktach. Przepis nie tworzy więc nowej podstawy zwrotu pozwu, lecz nadaje działaniu sądu jednoznaczną formę procesową.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 505(24) KPC znajduje zastosowanie wyłącznie w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń, czyli tam, gdzie sprawa jest prowadzona na podstawie rozporządzenia nr 861/2007. Warunkiem jego zastosowania jest to, aby to właśnie przepisy rozporządzenia przewidywały zwrot pozwu, a nie ogólne przepisy krajowe o brakach formalnych pisma procesowego. Przepis aktualizuje się zatem dopiero wtedy, gdy sąd, oceniając wniesiony formularz pozwu i jego uzupełnienie, dochodzi do wniosku, że zachodzi określona w rozporządzeniu podstawa zwrotu. W takiej sytuacji sąd nie ogranicza się do czynności faktycznej ani do zarządzenia przewodniczącego, lecz wydaje postanowienie. Dzięki temu strona otrzymuje sformalizowane rozstrzygnięcie, które można ocenić pod kątem prawidłowości.
Przykład
Przedsiębiorca dochodzi od kontrahenta z innego państwa członkowskiego zapłaty niewielkiej kwoty za dostarczony towar i składa pozew na unijnym formularzu w ramach postępowania w sprawie drobnych roszczeń. Sąd, badając pismo, stwierdza, że zachodzi przewidziana w rozporządzeniu nr 861/2007 podstawa do zwrotu pozwu, ponieważ powód mimo wezwania nie doprowadził formularza do stanu zgodnego z wymaganiami. Zgodnie z art. 505(24) KPC sąd nie zwraca pisma w drodze zwykłej czynności, lecz wydaje postanowienie o zwrocie pozwu. Powód otrzymuje wówczas dokument, z którego wynika, jaka była podstawa rozstrzygnięcia, co pozwala mu ocenić dalsze kroki, w tym ewentualne ponowne wniesienie sprawy.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest traktowanie art. 505(24) KPC jako samodzielnej podstawy zwrotu pozwu - przesłanki zwrotu wynikają z rozporządzenia, a przepis krajowy określa jedynie formę orzeczenia. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie zwrotu pozwu z jego oddaleniem lub odrzuceniem, choć są to różne instytucje o odmiennych skutkach dla sprawy. Trzecim częstym błędem jest założenie, że zwrot pozwu zamyka drogę do dochodzenia roszczenia, podczas gdy zwrot dotyczy konkretnego pisma, a nie samego prawa materialnego. Zdarza się też mylenie postępowania europejskiego z krajowym postępowaniem uproszczonym, mimo że stosuje się do nich odmienne przepisy. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy sąd zwrócił pozew, warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni podstawę rozstrzygnięcia i możliwe dalsze działania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.