PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 109.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady oraz głosowania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający.

§ 2.Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników według ich wieku, następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest przewodniczącym, głosuje pierwszy.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II Ka 331/13Sąd Okręgowy w Rzeszowie

Dowód z pomiaru masy pojazdu bez wagi stacjonarnej

Fragment uzasadnienia

… art. 103 § 2 k.p.s. w. zaskarżył powyższy wyrok w całości, na niekorzyść obwinionego. Wyrokowi zarzucił: 1)Na zasadzie art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s. w. obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść orzeczenia - a mianowicie: - art. 5 § 2 k.p.k. polegającą na błędnym przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie brak jest dowodów pozwalających przypisać obwinionemu wypełnienie znamion zarzucanego…
  • dowody
  • wykroczenie
Czytaj orzeczenie
VIII Ka 233/13Sąd Okręgowy w Białymstoku

Wykroczenie drogowe i złagodzenie grzywny – wyrok SO

Fragment uzasadnienia

… wyrok, w zakresie kary za czyn z art. 86 § 1 kw, a w całości za czyn z art. 97 k.w. zaskarżył obwiniony. Na podstawie art. 427§2 k.p.k. i art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 109§2 k.p.w. wyrokowi temu zarzucił: 1) obrazę przepisów postępowania mająca wpływ na treść wyroku, a mianowicie naruszenie artykułu kodeksu postępowania karnego , tj. art. 4, 5, 7, 8, 410 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. wyrażającą się w odmówieniu…
  • postępowanie w sprawach o wykroczenia
  • wykroczenie
  • złagodzenie kary
Czytaj orzeczenie
IV KK 139/13Wydział IV

Zakaz wjazdu ciężarówek a przedawnienie wykroczenia

Fragment uzasadnienia

… korzyść obwinionego Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego – to jest art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.k., polegające na nienależytym rozważeniu zarzutów apelacyjnych podających w wątpliwość status drogi, do której oznakowania odnosił się wniosek o ukaranie, oraz legalność ustawienia znaków drogowych, a także na zrezygnowaniu z…
Czytaj orzeczenie
II Ka 195/23Sąd powszechny

II Ka 195/23

Fragment uzasadnienia

… ją wydatkami poniesionymi przez oskarżyciela posiłkowego. Powyższe orzeczenie zaskarżył w całości obrońca obwinionej zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 109 § 2 kpw w zw. z art. 427 § 1 i § 2 kpk oraz w zw. art. 438 pkt 2 i pkt 3 kpk : 1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 109 § 1 kpk , art. 7 kpk , art. 410 kpk w zw. z art. 424 kpk poprzez zastosowanie przez Sad I…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 109: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 109 KPK określa wewnętrzny porządek narady oraz głosowania w składzie orzekającym. Z § 1 wynika, że naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący. Jeżeli jednak powstaną wątpliwości dotyczące porządku albo sposobu przeprowadzenia narady lub głosowania, nie rozstrzyga ich samodzielnie przewodniczący, lecz cały skład orzekający. § 2 wskazuje kolejność zbierania głosów po zakończeniu narady: sprawozdawca głosuje pierwszy, jeśli nie jest przewodniczącym, następnie głosy są odbierane od ławników według wieku oraz od sędziów według starszeństwa służbowego. Przewodniczący oddaje głos na końcu, co jest wyraźnie wskazaną przez przepis zasadą.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 109 KPK ma zastosowanie, gdy skład orzekający przeprowadza naradę, a następnie głosowanie. Dotyczy więc etapu, na którym członkowie składu podejmują czynności objęte naradą i głosowaniem. Znaczenie przepisu ujawnia się zarówno przy ustalaniu, kto prowadzi te czynności, jak i przy ustalaniu kolejności oddawania głosów. Gdy w składzie uczestniczą ławnicy, kolejność ich głosowania wyznacza wiek, poczynając od najmłodszego. Po głosach ławników głosują sędziowie według starszeństwa służbowego, przy zachowaniu szczególnej roli sprawozdawcy wskazanej w § 2. Jeżeli pojawi się wątpliwość co do porządku lub sposobu narady albo głosowania, rozstrzyga ją skład orzekający.

Przykład zastosowania

W sprawie rozpoznawanej przez skład z udziałem ławników po naradzie przewodniczący przystępuje do zebrania głosów. Jeżeli sprawozdawca nie pełni funkcji przewodniczącego, oddaje głos jako pierwszy. Następnie głosują ławnicy, zaczynając od osoby najmłodszej, a po nich sędziowie według ich starszeństwa służbowego. Przewodniczący głosuje ostatni, a gdy członkowie składu mają wątpliwość co do sposobu przeprowadzenia tej czynności, kwestia ta jest rozstrzygana przez cały skład.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Art. 109 KPK nie stanowi, że przewodniczący może sam rozstrzygać każdą wątpliwość dotyczącą narady i głosowania. Przeciwnie, wątpliwości dotyczące ich porządku lub sposobu rozstrzyga skład orzekający. Błędem byłoby także pominięcie pierwszeństwa sprawozdawcy, gdy nie jest on przewodniczącym. Kolejność głosowania ławników opiera się na wieku, natomiast kolejność głosowania sędziów na starszeństwie służbowym, więc są to odrębne kryteria. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy znaczenie czynności procesowej budzi wątpliwości, warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto kieruje naradą i głosowaniem według art. 109 KPK?

Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący składu orzekającego.

Kto rozstrzyga wątpliwości dotyczące narady lub głosowania?

Wątpliwości co do porządku i sposobu narady oraz głosowania rozstrzyga skład orzekający.

Kto głosuje pierwszy po naradzie?

Pierwszy głosuje sprawozdawca, jeżeli nie jest przewodniczącym. W dalszej kolejności głosują ławnicy i sędziowie według zasad wskazanych w przepisie.

W jakiej kolejności głosują ławnicy?

Ławnicy głosują według wieku, poczynając od najmłodszego.

Kiedy głosuje przewodniczący składu?

Przewodniczący głosuje ostatni.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 109
← Wróć do pełnej ustawy