PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 19.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym poważnego uchybienia w działaniu instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś w razie potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach.

§ 2.Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w wyznaczonym terminie wyjaśnień i podania środków podjętych w celu zapobieżenia takim uchybieniom w przyszłości.

§ 3.W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika organu zobowiązanego do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych.

§ 4.Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się postępowanie.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I KZP 22/14Wydział I

Skład orzekający przy wyroku łącznym z karą dożywocia - SN 2014

Fragment uzasadnienia

… w przypadku, gdy jeden z wyroków został wydany w I instancji przez sąd wojewódzki w składzie dwóch sędziów i trzech ławników, jest sąd wojewódzki w składzie określonym w art. 19§1 k.p.k.”. W uzasadnieniu tego stanowiska stwierdzono, że zgodnie z art. 508 k.p.k. z 1969 r. w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji. W tym postępowaniu z…
Czytaj orzeczenie
SNO 42/07Wydział VI

Sąd Najwyższy o odpowiedzialności karnej sędziego za zaniechanie

Fragment uzasadnienia

… powodów: Po pierwsze, w przepisach Kodeksu postępowania karnego zamieszczono przepisy, które nakładają obowiązki sygnalizacyjne na sąd procesowy. Chodzi tu o przepisy art. 19 i 20 k.p.k. Podobne obowiązki zawierają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, np. art. 3701 i 3986 § 4 k.p.c. Na szczególną uwagę zasługuje tu art. 474 k.p.c., który stanowi, że w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy poważnego uchybienia…
Czytaj orzeczenie
VI P 19/18Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie

VI P 19/18

Fragment uzasadnienia

… dopiero z notatki służbowej funkcjonariusza Policji Ż. T. , przekazanej przez Prokuraturę w dniu 8 listopada 2017 roku wraz z pismem sygnalizującym nieprawidłowości w trybie art. 19 § 1 k.p.k. W tym czasie ośmiu dni (od 31 października 2017 roku do 8 listopada 2017 roku) odbyły się spotkania z kadrą kierowniczą i - pomimo istniejących możliwości - Dyrektor pozwanego nie została o powyższym poinformowana. W dniu 13 listopada…
  • roszczenia pracownika o przywrócenie do pracy
Czytaj orzeczenie
I ACa 708/18Sąd Apelacyjny w Katowicach

I ACa 708/18

Fragment uzasadnienia

… nie dostrzegły w działaniu funkcjonariuszy pozwanego, w tym oskarżyciela publicznego, jakichkolwiek uchybień, które skutkowałyby obowiązkiem zawiadomienia właściwych organów ( art. 19 § 1 k.p.k. ). Nieuzasadnione, zdaniem pozwanego, były zarzuty dotyczące bezprawnego oskarżenia powoda, czego także nie przesądzało późniejsze orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania. W sprawie zostały zebrane dowody obligujące…
  • dobra osobiste
  • odpowiedzialność skarbu państwa
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 19: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 19 KPK reguluje reakcję organów postępowania karnego na poważne uchybienia ujawnione w działaniu instytucji państwowej, samorządowej albo społecznej. Chodzi w szczególności o nieprawidłowości, które mogły sprzyjać popełnieniu przestępstwa. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamiają o takim uchybieniu organ sprawujący nadzór nad daną jednostką organizacyjną. Jeżeli jest to potrzebne, zawiadomienie może zostać skierowane również do organu kontroli. Policja ma natomiast obowiązek powiadomić prokuratora o uchybieniach, które sama ujawniła.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 19 KPK stosuje się wtedy, gdy w toku postępowania karnego zostanie stwierdzone poważne uchybienie w funkcjonowaniu wskazanej instytucji. Sam fakt prowadzenia sprawy karnej nie oznacza jeszcze automatycznie konieczności skierowania zawiadomienia. Uchybienie powinno dotyczyć działania jednostki organizacyjnej i mieć odpowiednią wagę, a przepis szczególnie wskazuje na sytuacje sprzyjające popełnieniu przestępstwa. Sąd lub prokurator może zażądać, aby właściwy kierownik nadesłał w wyznaczonym terminie wyjaśnienia. Może również oczekiwać informacji o środkach podjętych, aby zapobiec podobnym uchybieniom w przyszłości.

3. Przykład zastosowania w codziennej sytuacji

W postępowaniu karnym może się ujawnić, że pracownicy instytucji przez dłuższy czas nie przestrzegali procedur dotyczących kontroli dokumentów. Jeżeli takie zaniedbanie ułatwiało popełnianie przestępstw, prokurator może zawiadomić organ nadzorujący tę instytucję. W zawiadomieniu może zażądać wyjaśnienia, dlaczego procedury nie działały prawidłowo, oraz wskazania środków naprawczych. Jeżeli kierownik zobowiązanego organu nie udzieli wyjaśnień w terminie, możliwe jest nałożenie na niego kary pieniężnej do 10 000 złotych.

4. Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Art. 19 KPK nie przesądza sam w sobie o odpowiedzialności karnej konkretnej osoby ani instytucji. Zawiadomienie o uchybieniu służy poinformowaniu organu nadzoru lub kontroli o problemie ujawnionym podczas postępowania. Kara pieniężna z § 3 nie jest nakładana za samo uchybienie w działaniu instytucji, lecz za nieudzielenie wyjaśnień w wyznaczonym terminie. Postanowienie o nałożeniu tej kary można zaskarżyć zażaleniem, a zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje właściwy sąd rejonowy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czego dotyczy art. 19 KPK?

Przepis dotyczy poważnych uchybień w działaniu instytucji państwowych, samorządowych i społecznych, ujawnionych w postępowaniu karnym.

Kto może zawiadomić o uchybieniu?

Sąd może to zrobić w postępowaniu sądowym, a prokurator w postępowaniu przygotowawczym. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych uchybieniach.

Czy sąd lub prokurator mogą żądać wyjaśnień?

Tak. Mogą wyznaczyć termin na nadesłanie wyjaśnień oraz podanie środków zapobiegających podobnym uchybieniom w przyszłości.

Jaka kara grozi za brak wyjaśnień?

Na kierownika organu zobowiązanego do złożenia wyjaśnień można nałożyć karę pieniężną do 10 000 złotych, jeżeli nie udzieli ich w wyznaczonym terminie.

Czy można zaskarżyć karę pieniężną z art. 19 KPK?

Tak, na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy właściwy dla miejsca toczącego się postępowania.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 19
← Wróć do pełnej ustawy