Co dokładnie stanowi przepis
Art. 192a § 1 KPK pozwala, aby w celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych albo ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śladów pobrać lub utrwalić wskazany materiał. Przepis wymienia odciski daktyloskopijne, wymaz ze śluzówki policzków, włosy, ślinę, próby pisma i zapach, a także wykonanie fotografii osoby oraz utrwalenie jej głosu. Po wykorzystaniu materiału w sprawie, w której został pobrany lub utrwalony, materiał zbędny dla postępowania należy niezwłocznie usunąć z akt i zniszczyć. Norma obejmuje więc zarówno dopuszczalne czynności służące celom dowodowym, jak i obowiązek właściwego postępowania z materiałem, który przestał być potrzebny.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 192a KPK ma zastosowanie wtedy, gdy pobranie albo utrwalenie materiału ma służyć ograniczeniu kręgu osób podejrzanych lub sprawdzeniu wartości dowodowej śladów ujawnionych w sprawie. Przepis wskazuje konkretne cele tych czynności i nie opisuje wszystkich etapów ich przeprowadzania. Zgodnie z § 2, za zgodą osoby badanej biegły może zastosować środki techniczne służące kontroli nieświadomych reakcji organizmu tej osoby. § 3 stanowi natomiast, że badania i czynności wskazane w § 1 oraz w art. 192 § 1 wykonuje się odpowiednio w warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 74 § 4 KPK.
Przykład zastosowania
W sprawie ujawniono ślad, którego wartość dowodowa wymaga porównania z materiałem uzyskanym od określonych osób. Jeżeli czynność służy ograniczeniu kręgu osób podejrzanych albo ocenie tego śladu, na podstawie art. 192a § 1 KPK można pobrać na przykład odciski daktyloskopijne, wymaz ze śluzówki policzków lub próbę pisma. Można również wykonać fotografię osoby albo utrwalić jej głos, jeżeli ma to znaczenie dla wskazanego w przepisie celu. Gdy materiał zostanie wykorzystany w tej sprawie i okaże się zbędny dla postępowania, powinien zostać niezwłocznie usunięty z akt oraz zniszczony.
Częste nieporozumienia lub błędy
Częstym błędem jest założenie, że każdy pobrany lub utrwalony materiał może pozostaawać w aktach bez ograniczeń, choć art. 192a § 1 KPK nakazuje usunąć i zniszczyć materiał zbędny dla postępowania. Innym nieporozumieniem jest utożsamianie zgody osoby badanej z każdą czynnością wymienioną w przepisie, podczas gdy § 2 wyraźnie odnosi zgodę do zastosowania przez biegłego środków technicznych kontrolujących nieświadome reakcje organizmu. Nie należy też traktować fotografii, utrwalenia głosu lub pobrania próby pisma jako czynności oderwanych od celów wskazanych w § 1. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
