PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 21.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.O wszczęciu i ukończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw:

1)funkcjonariuszom publicznym, osobom zatrudnionym w instytucjach państwowych, samorządowych i społecznych, uczniom i słuchaczom szkół, żołnierzom, a także duchownym i członkom zakonów oraz diakonatów – należy bezzwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób;

2)osobom będącym członkami samorządu zawodowego – należy bezzwłocznie zawiadomić właściwy organ tego samorządu;

3)komornikom sądowym, asesorom komorniczym i aplikantom komorniczym – należy bezzwłocznie zawiadomić Ministra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego oraz prezesa sądu rejonowego właściwych ze względu na siedzibę kancelarii komorniczej;

4)rodzicowi albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego – należy bezzwłocznie zawiadomić sąd rodzinny właściwy dla miejsca zamieszkania małoletniego.

§ 2.O wszczęciu postępowania przeciw osobom, o których mowa w § 1, zawiadamia prokurator.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

IV Ka 152/20Sąd Okręgowy w Poznaniu

IV Ka 152/20

Fragment uzasadnienia

… z urzędu obwinionego, co zgodne jest z treścią stosownych przepisów i to zarówno postępowania karnego, jak i postępowania w sprawach o wykroczenia ( art.79 § 4 k.p.k. i art. 21 § 2 k .pw.). Rzeczywiście z treści art. 353 § 1 k.p.k. , recypowanego przez kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia , wynika, że pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a terminem rozprawy głównej powinno upłynąć co najmniej 7 dni, a z § 2 tego…
Czytaj orzeczenie
II Ka 253/17Sąd Okręgowy w Siedlcach

II Ka 253/17

Fragment uzasadnienia

… wcześniej wyznaczonego obrońcy z urzędu z uwagi na zaistniałe wątpliwości co do poczytalności oskarżonego ( art. 79 § 4 kpk ). Analogiczne uregulowanie zamieszczone jest w art. 21 § 2 pksw. Istotnym dla przedmiotowej sprawy jest to, iż w czasie toczącego się postępowania wykroczeniowego istniały uzasadnione wątpliwości, co do poczytalności obwinionego ( art. 21 § 1 pkt 2 kpsw) wynikające chociażby ze sprawy II K 82/13…
  • wykroczenie
Czytaj orzeczenie
II Ka 153/17Sąd Okręgowy w Koninie

II Ka 153/17

Fragment uzasadnienia

… przyjmuje, iż czyny przypisane oskarżonym wyczerpują znamiona wykroczenia z art. 119§1 k.w. i za to na podstawie art. 119§1 k.w. w zw. z art. 20§1 i 2 k.w. oraz art. 21§1 k.w. wymierza im kary 1 (jednego) miesiąca ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin oraz na podstawie art. 22 pkt 1 k.w. zobowiązuje oskarżonych do nabawienia w całości szkody…
Czytaj orzeczenie
IV Ka 890/15Sąd Okręgowy w Poznaniu

IV Ka 890/15

Fragment uzasadnienia

… o podsądnej – brak wywiadu środowiskowego, Sąd odwoławczy nie potwierdza słuszności uwag w tym zakresie. Po pierwsze, w tym konkretnym przypadku wywiad w powołaniu na art. 214 § 2 kpk (obrońca omyłkowo wskazał art. 21 § 1 i 2 kpk ) nie był obligatoryjny, gdyż oskarżonej nie zarzucono zbrodni ani umyślnego występku przeciwko życiu. Po wtóre, przeprowadzenie takiego wywiadu było praktycznie niemożliwe, gdyż przed tymczasowym…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 21: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 21 KPK wprowadza obowiązek informowania określonych podmiotów o tym, że wobec wskazanych w nim kategorii osób wszczęto lub ukończono postępowanie karne toczące się z urzędu. Paragraf 1 wymienia cztery grupy sytuacji: o postępowaniu przeciwko funkcjonariuszom publicznym, osobom zatrudnionym w instytucjach państwowych, samorządowych i społecznych, uczniom i słuchaczom szkół, żołnierzom, duchownym oraz członkom zakonów i diakonatów zawiadamia się bezzwłocznie ich przełożonych. W przypadku członków samorządu zawodowego zawiadomienie kieruje się do właściwego organu tego samorządu, a w przypadku komorników sądowych, asesorów i aplikantów komorniczych - do Ministra Sprawiedliwości oraz prezesów sądu apelacyjnego i sądu rejonowego właściwych ze względu na siedzibę kancelarii. Odrębny punkt dotyczy rodzica albo opiekuna prawnego lub faktycznego, przeciwko któremu toczy się postępowanie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego - wówczas zawiadamia się sąd rodzinny właściwy dla miejsca zamieszkania małoletniego. Zgodnie z § 2 o wszczęciu postępowania przeciwko tym osobom zawiadamia prokurator.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie do postępowań toczących się z urzędu, a więc nie obejmuje spraw prywatnoskargowych prowadzonych bez udziału oskarżyciela publicznego. Kluczowe jest, aby postępowanie toczyło się "przeciw" konkretnej osobie, czyli by miała ona status podejrzanego lub oskarżonego, a nie jedynie świadka czy pokrzywdzonego. Znaczenie ma również przynależność tej osoby do jednej z kategorii wskazanych w § 1 - katalog jest zamknięty i nie podlega swobodnemu rozszerzaniu. Obowiązek aktualizuje się dwukrotnie: w chwili wszczęcia postępowania oraz po jego ukończeniu, a zawiadomienie ma być przekazane bezzwłocznie, czyli bez zbędnej zwłoki po zaistnieniu zdarzenia.

Przykład

Prokurator przedstawia zarzuty nauczycielowi zatrudnionemu w szkole publicznej, podejrzanemu o przestępstwo popełnione poza pracą. Na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 KPK powinien bezzwłocznie zawiadomić o wszczęciu postępowania przełożonego nauczyciela, czyli dyrektora szkoły. Jeżeli ten sam nauczyciel jest jednocześnie ojcem małoletniego, a zarzut dotyczy przestępstwa na szkodę tego dziecka, dodatkowo należy zawiadomić sąd rodzinny właściwy dla miejsca zamieszkania małoletniego. Po prawomocnym zakończeniu sprawy informacja o jej ukończeniu również powinna trafić do tych samych podmiotów.

Częste nieporozumienia

Zawiadomienie z art. 21 KPK nie jest formą przesądzenia o winie ani karą - stanowi wyłącznie informację proceduralną, umożliwiającą przełożonemu lub organowi podjęcie własnych działań, na przykład w sferze służbowej czy dyscyplinarnej. Mylne jest też przekonanie, że przepis dotyczy każdej osoby wykonującej zawód zaufania publicznego; liczy się przynależność do kategorii wskazanych wprost w § 1. Nie jest to również podstawa do udostępniania adresatom akt sprawy. Wreszcie, obowiązek nie obciąża pokrzywdzonego ani jego pełnomocnika - o wszczęciu postępowania zawiadamia prokurator. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto wysyła zawiadomienie na podstawie art. 21 KPK?

O wszczęciu postępowania przeciwko osobom wskazanym w § 1 zawiadamia prokurator, zgodnie z art. 21 § 2 KPK.

Czy pracodawca dowie się o postępowaniu karnym przeciwko pracownikowi?

Tak, jeżeli chodzi o osoby zatrudnione w instytucjach państwowych, samorządowych i społecznych oraz pozostałe kategorie z art. 21 § 1 pkt 1 KPK - zawiadamia się wówczas ich przełożonych.

Czy zawiadomienie oznacza, że osoba jest już uznana za winną?

Nie. Jest to wyłącznie informacja o toczącym się lub zakończonym postępowaniu i nie przesądza o odpowiedzialności karnej.

Kiedy zawiadamia się sąd rodzinny?

Wtedy, gdy postępowanie toczy się przeciwko rodzicowi albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego. Zawiadamia się sąd rodzinny właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka.

Czy przepis obejmuje sprawy z oskarżenia prywatnego?

Nie. Art. 21 KPK dotyczy postępowań toczących się z urzędu, a zawiadomienia dokonuje prokurator.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 21
← Wróć do pełnej ustawy