Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu art. 42 § 3 nie stosuje się.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… otrzymał odpis wydanego postanowienia. Kolejny wniosek oskarżonego złożony ustnie do protokołu rozprawy o wyłączenie sędziego referenta od rozpoznania sprawy sąd na podstawie art. 41a kpk pozostawił bez rozpoznania uzasadniając swoje stanowisko (k-271). Następnie doszło do otwarcia przewodu sądowego i sąd prowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem sądu okręgowego nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające…
Fragment uzasadnienia
… 22 listopada 2021 r. sygn. akt II K 608/21 I. wyrok zmienia w ten sposób, że: 1. na podstawie art. 41a § 1 § 3a § 4 i § 5 kk orzeka obowiązek opuszczenia lokalu mieszkalnego pod adresem (...) gminy H. zajmowanego wspólnie z pokrzywdzoną G. S. w terminie 7 dni od opuszczenia zakładu karnego, zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość poniżej 100 metrów i zakaz osobistego kontaktowania się z nią - na okres 5 (pięciu)…
Fragment uzasadnienia
… do bezstronności tego sędziego. Natomiast podany w zarzucie kolejny wniosek o wyłączenie sędziego datowany na dzień 31 maja 2021 r. został w dniu 31 maja 2021 r., na podstawie art. 41a kpk pozostawiony bez rozpoznania jako oparty na tożsamych podstawach faktycznych co wcześniejsze wnioski. Sąd Okręgowy nie stwierdził żadnych uchybień w tym aspekcie procedowania Sądu I instancji i nie dopatrzył się żadnych podstaw do…
Fragment uzasadnienia
… zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 9 sierpnia 2016 r. do 20 czerwca 2017r.; IV. na podstawie art. 41a § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. i art. 39 pkt 2b k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny zakazu zbliżania się na odległość nie mniejszą niż 100 m do pokrzywdzonej O. H. przez okres 5 lat; - wyrok zawiera nadto rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 41a: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 41a KPK wprowadza prostą, ale doniosłą regułę porządkową: jeżeli strona składa kolejny wniosek o wyłączenie sędziego i opiera go na tych samych podstawach faktycznych co wniosek już wcześniej rozpoznany, taki wniosek pozostawia się bez rozpoznania. Oznacza to, że sąd nie bada ponownie merytorycznie tych samych okoliczności i nie wydaje rozstrzygnięcia co do istoty żądania, lecz kończy sprawę wniosku decyzją formalną. Przepis wyraźnie wyłącza przy tym stosowanie art. 42 § 3 KPK, czyli reguły dotyczącej powstrzymania się sędziego, którego dotyczy wniosek, od udziału w sprawie. W praktyce sędzia objęty ponownym, powielającym wnioskiem może dalej prowadzić postępowanie, a bieg procesu nie ulega zatrzymaniu. Celem tej konstrukcji jest przeciwdziałanie wykorzystywaniu instytucji wyłączenia sędziego do przewlekania postępowania.
Art. 41a KPK znajduje zastosowanie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: wcześniejszy wniosek o wyłączenie tego samego sędziego został już rozpoznany oraz kolejny wniosek opiera się na tych samych podstawach faktycznych. Kluczowe jest kryterium tożsamości okoliczności faktycznych, a nie samego sformułowania pisma czy powołanej podstawy prawnej. Jeżeli strona przytacza nowe, wcześniej niebadane fakty, przepis nie działa, a wniosek podlega zwykłemu rozpoznaniu. Przepis dotyczy zarówno wniosków składanych przez oskarżonego, jak i przez inne strony postępowania oraz ich pełnomocników czy obrońców. Sąd ocenia tożsamość podstaw samodzielnie, analizując treść obu wniosków.
Oskarżony w toku rozprawy złożył wniosek o wyłączenie sędziego, wskazując, że sędzia oddalił jego wnioski dowodowe i tym samym okazał stronniczość. Sąd rozpoznał wniosek i go nie uwzględnił. Na kolejnym terminie oskarżony złożył identyczny w treści wniosek, powołując te same zdarzenia z poprzedniej rozprawy, jedynie inaczej je opisując. W takiej sytuacji, na podstawie art. 41a KPK, wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania, a sędzia będzie mógł kontynuować rozprawę, ponieważ nie stosuje się tu art. 42 § 3 KPK.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że wystarczy inaczej zredagować pismo lub powołać inny przepis, aby wniosek został rozpoznany merytorycznie - liczy się tożsamość faktów, a nie forma. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że każdy złożony wniosek o wyłączenie automatycznie wstrzymuje czynności sędziego; art. 41a KPK wprost wyłącza ten skutek dla wniosków powielających. Trzecim błędem jest utożsamianie pozostawienia bez rozpoznania z oddaleniem wniosku - to decyzja o charakterze formalnym, a nie ocena zasadności zarzutu. Warto też pamiętać, że przepis nie zamyka drogi do złożenia nowego wniosku, jeżeli pojawią się rzeczywiście nowe okoliczności faktyczne. W indywidualnej sprawie ocena tożsamości podstaw bywa sporna, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Tak, ale tylko wtedy, gdy powołasz nowe okoliczności faktyczne. Wniosek oparty na tych samych faktach co wcześniej rozpoznany zostanie pozostawiony bez rozpoznania.
Oznacza, że sąd nie bada zasadności wniosku merytorycznie, lecz kończy sprawę decyzją formalną. Nie jest to ocena, czy zarzut wobec sędziego był trafny.
Nie. Art. 41a KPK wyłącza stosowanie art. 42 § 3 KPK, więc sędzia może dalej prowadzić postępowanie mimo złożenia powielającego wniosku.
Nie. Decyduje tożsamość podstaw faktycznych, a nie sposób redakcji pisma czy powołana podstawa prawna.
Aby ograniczyć składanie powtarzających się wniosków o wyłączenie sędziego, które służyły głównie przedłużaniu postępowania karnego.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 41a