Art. 535.

Co stanowi przepis

Art. 535 KPK reguluje sposób, w jaki Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w postępowaniu karnym. Zasadą wyrażoną w § 1 jest rozpoznanie kasacji na rozprawie, jednak w wypadkach przewidzianych przez ustawę sprawa może zostać rozpoznana na posiedzeniu bez udziału stron. Paragraf 2 przesądza, że strony pozbawionej wolności co do zasady nie sprowadza się na rozprawę, chyba że Prezes Sądu Najwyższego lub sam Sąd Najwyższy uzna to za konieczne. Paragraf 3 zwalnia sąd z obowiązku sporządzania pisemnego uzasadnienia postanowienia o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej, przy czym w dwóch sytuacjach uzasadnienie sporządza się na wniosek strony: gdy postanowienie zapadło na posiedzeniu oraz gdy zapadło na rozprawie, a strona pozbawiona wolności nie miała przedstawiciela procesowego i nie została sprowadzona. Do wniosku o uzasadnienie stosuje się odpowiednio art. 422 i 423 KPK. Zgodnie z § 4 kasacja wniesiona przez podmioty wskazane w art. 521 KPK jest zawsze rozpoznawana na rozprawie, a § 5 pozwala uwzględnić kasację w całości na posiedzeniu bez udziału stron, jeżeli jest ona oczywiście zasadna.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie merytorycznego rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy, a więc już po jej przyjęciu i nadaniu biegu. Decyduje o formie posiedzenia sądu, o udziale stron oraz o zakresie obowiązków sprawozdawczych sądu. Znaczenie praktyczne ma zwłaszcza wtedy, gdy kasacja zostaje oceniona jako oczywiście bezzasadna albo przeciwnie - jako oczywiście zasadna, ponieważ w obu wypadkach ustawa dopuszcza uproszczoną formę rozstrzygnięcia. Odrębny reżim dotyczy kasacji nadzwyczajnych opartych na art. 521 KPK, które zawsze wymagają rozprawy.

Przykład

Skazany odbywający karę pozbawienia wolności wnosi kasację od wyroku sądu odwoławczego. Sąd Najwyższy kieruje sprawę na posiedzenie i oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, nie sporządzając z urzędu pisemnego uzasadnienia. Skazany otrzymuje odpis postanowienia i w terminie przewidzianym w odpowiednio stosowanych przepisach o wniosku o uzasadnienie wyroku składa wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Dopiero wówczas sąd sporządza dokument wyjaśniający motywy rozstrzygnięcia, a skazany nie jest sprowadzany na posiedzenie ani na rozprawę, chyba że sąd uzna to za konieczne.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że każda kasacja musi być rozpoznana na rozprawie z udziałem stron - art. 535 KPK wyraźnie dopuszcza posiedzenie bez udziału stron. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że pozbawiony wolności skarżący zawsze zostanie doprowadzony do Sądu Najwyższego; ustawa czyni z tego wyjątek zależny od oceny sądu lub Prezesa Sądu Najwyższego. Mylące bywa też przekonanie, że brak uzasadnienia oznacza brak możliwości poznania motywów sądu - w wskazanych w § 3 wypadkach uzasadnienie sporządza się na wniosek. Wreszcie uwzględnienie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron jest możliwe tylko wtedy, gdy jest ona oczywiście zasadna i uwzględniana w całości. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena trybu rozpoznania kasacji zależy od realiów konkretnego postępowania.