PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 553.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie przysługuje temu, kto w zamiarze wprowadzenia w błąd sądu lub organu ścigania złożył fałszywe zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub fałszywe wyjaśnienie i spowodował tym niekorzystne dla siebie orzeczenie w przedmiocie skazania, tymczasowego aresztowania, zastosowania środka zabezpieczającego albo zatrzymanie.

§ 2.Przepisu § 1 nie stosuje się do osób składających oświadczenie w warunkach określonych w art. 171 § 4, 5 i 7, jak również gdy szkoda lub krzywda powstała na skutek przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązku przez funkcjonariusza publicznego.

§ 3.W wypadku przyczynienia się przez oskarżonego do wydania orzeczenia, o którym mowa w § 1, przepis art. 362 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 491/14Sąd Apelacyjny w Katowicach

Zwrot kosztów pełnomocnika przy odszkodowaniu z art. 552 k.p.k.

Fragment uzasadnienia

… dowodowym. Okoliczność, że poszkodowany w żaden sposób nie przyczynił się do skierowania przeciwko niemu podejrzeń, jest bez znaczenia o tyle, że w świetle regulacji z art. 553 § 1-3 k.p.k. spowodowanie przez złożenie fałszywych wyjaśnień niekorzystnego dla siebie orzeczenia o tymczasowym aresztowaniu lub przyczynienie się do wydania takiego orzeczenia jest okolicznością skutkującą pozbawieniem prawa do odszkodowania lub…
  • odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie
Czytaj orzeczenie
II AKa 129/12Sąd Apelacyjny w Szczecinie

Odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… warunkach nie jest ono niewątpliwie niesłuszne. Tak więc odszkodowanie nie zostanie przyznane m.in. wtedy, jeżeli w sprawie sąd ustali zaistnienie okoliczności określonych w art. 553 § 1 k.p.k. , bądź ograniczy odszkodowanie, na podstawie art. 362 k.c. , jeżeli ustali zaistnienie okoliczności wymienionej w art. 553 § 3 k.p.k. Dalej zauważyć należy, iż odpowiedzialność Skarbu Państwa za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe…
  • odszk. za niesłuszne skaz., tym. ar. lub zatrzym.
Czytaj orzeczenie
II AKa 393/21Sąd powszechny

II AKa 393/21

Fragment uzasadnienia

… 1999/11-12/72 i późniejsze judykaty np. wyrok Sądu Najwyższego z 22.02.2018 r. sygn. II KK 344/17 lex nr 2473781/. Dodatkowo w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 553 § 1, 2 i 3 kpk , które wpływałyby na zasadność lub wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia. d/ Odnośnie odszkodowania zauważyć należy, że zaskarżonym wyrokiem zasądzono na rzecz S. N. kwotę 22.248,48 zł z ustawowymi odsetkami i oddalono…
  • odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie
  • zadośćuczynienie
Czytaj orzeczenie
II AKa 483/22Sąd powszechny

II AKa 483/22

Fragment uzasadnienia

… wolności z warunkowym jej zawieszeniem, w szczególności w sytuacji, gdy wobec wnioskodawcy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość dochodzenia zadośćuczynienia z art. 553 § 1 k.p.k. ; ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny 2. art. 552 § 4 k.p.k. w zw. z art. 60 § 2 k.k. w zw. z art. 5 ust. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284, dalej…
  • odszkodowanie
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 553: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 553 KPK określa sytuacje, w których nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie albo zadośćuczynienie. Dotyczy to osoby, która działała w zamiarze wprowadzenia w błąd sądu lub organu ścigania. Musi ona złożyć fałszywe zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa albo fałszywe wyjaśnienie. Ponadto między takim zachowaniem a niekorzystnym dla tej osoby orzeczeniem musi istnieć związek, ponieważ fałszywe oświadczenie ma spowodować to orzeczenie. Przepis wymienia orzeczenie w przedmiocie skazania, tymczasowego aresztowania, zastosowania środka zabezpieczającego albo zatrzymanie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Dla zastosowania art. 553 § 1 KPK nie wystarcza samo złożenie nieprawdziwej informacji. Konieczne jest działanie z zamiarem wprowadzenia w błąd określonego organu oraz spowodowanie przez tę informację niekorzystnego rozstrzygnięcia dotyczącego samego składającego oświadczenie. Przepis rozróżnia więc świadome, celowe działanie od sytuacji, w której osoba nie podała informacji prawidłowo z innych przyczyn. Art. 553 § 2 KPK przewiduje wyjątki od tej zasady dla osób składających oświadczenie w warunkach wskazanych w art. 171 § 4, 5 i 7 KPK. Wyłączenia z § 1 nie stosuje się również wtedy, gdy szkoda lub krzywda powstała wskutek przekroczenia uprawnień albo niedopełnienia obowiązku przez funkcjonariusza publicznego.

Przykład codziennego zastosowania

Osoba składa fałszywe wyjaśnienie, aby świadomie wprowadzić organ ścigania w błąd, a następnie wyjaśnienie to prowadzi do zastosowania wobec niej tymczasowego aresztowania. W takiej sytuacji art. 553 § 1 KPK może wyłączyć jej roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie związane z tym rozstrzygnięciem. Inaczej należy ocenić przypadek, w którym szkoda lub krzywda wynika z przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego, ponieważ § 2 wyraźnie przewiduje wtedy odstąpienie od reguły z § 1. Znaczenie mają zatem zarówno zachowanie osoby składającej oświadczenie, jak i sposób działania funkcjonariusza publicznego.

Częste nieporozumienia lub błędy

Błędem jest uznawanie, że każde nieprawdziwe wyjaśnienie automatycznie pozbawia prawa do roszczenia. Art. 553 § 1 KPK wymaga bowiem zamiaru wprowadzenia w błąd oraz spowodowania przez fałszywe zawiadomienie lub wyjaśnienie niekorzystnego orzeczenia. Nie należy także pomijać wyjątków określonych w § 2, w szczególności dotyczących działania funkcjonariusza publicznego. Jeżeli oskarżony jedynie przyczynił się do wydania wskazanego orzeczenia, art. 553 § 3 KPK nakazuje odpowiednie stosowanie art. 362 Kodeksu cywilnego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy art. 553 KPK wyłącza odszkodowanie lub zadośćuczynienie?

Gdy osoba w zamiarze wprowadzenia w błąd sądu lub organu ścigania złożyła fałszywe zawiadomienie albo fałszywe wyjaśnienie i spowodowała tym niekorzystne dla siebie orzeczenie.

Czy każda nieprawdziwa informacja pozbawia roszczenia?

Nie. Przepis wymaga zamiaru wprowadzenia w błąd oraz tego, aby fałszywa informacja spowodowała wskazane w art. 553 KPK niekorzystne orzeczenie.

Czy przepis działa, gdy funkcjonariusz przekroczył uprawnienia?

Nie stosuje się wtedy wyłączenia z art. 553 § 1 KPK, jeżeli szkoda lub krzywda powstała wskutek przekroczenia uprawnień albo niedopełnienia obowiązku przez funkcjonariusza publicznego.

Co oznacza przyczynienie się oskarżonego do wydania orzeczenia?

Art. 553 § 3 KPK odsyła w takim przypadku do odpowiedniego stosowania art. 362 Kodeksu cywilnego. Przepis ten ma zastosowanie, gdy oskarżony przyczynił się do wydania orzeczenia wskazanego w § 1.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 553
← Wróć do pełnej ustawy