PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 554.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Żądanie odszkodowania należy zgłosić w sądzie okręgowym, w którego okręgu wydano orzeczenie w pierwszej instancji, a w wypadku określonym w art. 552 § 4 – w sądzie okręgowym właściwym ze względu na miejsce, w którym nastąpiło zwolnienie tymczasowo aresztowanego lub zwolnienie zatrzymanego.

§ 2.Sąd okręgowy orzeka wyrokiem na rozprawie w składzie jednego sędziego.

§ 2a.Stronami w postępowaniu są: wnioskodawca, prokurator oraz Skarb Państwa.

§ 2b.Organem reprezentującym Skarb Państwa jest:

1)prezes sądu, w którym wydano ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności karnej, stosowania środka zapobiegawczego, środka zabezpieczającego lub zatrzymania, albo

2)prezes sądu pierwszej instancji, w którym wydano zmienione orzeczenie – jeżeli orzeczeniem, o którym mowa w pkt 1, zmieniono orzeczenie sądu pierwszej instancji i zastosowano środek, w związku z którym nie przysługuje odszkodowanie w myśl niniejszego rozdziału, albo

3)organ, który dokonał zatrzymania – jeżeli sąd uwzględnił zażalenie na zatrzymanie albo jeżeli sąd nie rozpoznawał zażalenia na zatrzymanie.

§ 3.O terminie rozprawy zawiadamia się wnioskodawcę, prokuratora oraz organ reprezentujący Skarb Państwa, przesyłając odpis wniosku.

§ 4.Postępowanie jest wolne od kosztów sądowych. W razie uwzględnienia roszczeń choćby w części wnioskodawcy przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 295/15Sąd Apelacyjny w Lublinie

Niesłuszne aresztowanie: skład sądu i art. 439 k.p.k.

Fragment uzasadnienia

… koniecznością wydania w instancji odwoławczej orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, o co słusznie postulował obecny na rozprawie odwoławczej prokurator. Przepis art. 554§2 k.p.k. , w brzmieniu po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 27 września 2013r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1247) w dalszym ciągu utrzymuje kolegialny skład sądu w sprawach o odszkodowanie za…
  • bezwzględny powód odwoławczy
  • skład sądu
Czytaj orzeczenie
II Ko 54/15Sąd Okręgowy w Częstochowie

Zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie – 1 mln zł

Fragment uzasadnienia

… i zadośćuczynienie w kwotach określonych powyżej Sąd podjął decyzję o oddaleniu w pozostałej części jego żądań z przyczyn naprowadzonych wcześniej. Ponadto na podstawie art. 554 § 4 kpk zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A. B. (1) kwotę 192 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Zgodnie z regulacją art. 554 § 4 kpk poniesionymi wydatkami obciążono Skarb Państwa. Z/ odpis wyroku wraz z…
Czytaj orzeczenie
II Ko 54/15Sąd Okręgowy w Częstochowie

Zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie – 1 mln zł

Fragment uzasadnienia

… nie powinien był ponieść; 2. w pozostałej części oddala wniosek A. B. ; 3. na podstawie art. 554 § 4 kpk zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A. B. kwotę 192 (sto dziewięćdziesiąt dwa) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego; 4. na podstawie art. 554 § 4 kpk poniesionymi wydatkami obciąża Skarb Państwa.
Czytaj orzeczenie
IV Ko 14/14Sąd Okręgowy w Gliwicach

Odszkodowanie za niesłuszne zatrzymanie – wyrok SO Gliwice

Fragment uzasadnienia

… II K 56/13, gdzie w punkcie 3 zaliczono zatrzymanie w dniu 7 stycznia 2013r. na poczet orzeczonej grzywny na mocy art. 552 § 4 k.p.k. a contrario w zw. z art. 554 § 2 k.p.k. orzeka 1. oddala wniosek; 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej M. J. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotego, w tym 23 % podatku VAT, tytułem nieuiszczonego dotychczas wynagrodzenia dla pełnomocnika z…
  • odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 554: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 554 KPK określa zasady postępowania z żądaniem odszkodowania przewidzianym w tym rozdziale Kodeksu postępowania karnego. Przepis wskazuje przede wszystkim sąd właściwy do zgłoszenia żądania. Co do zasady jest nim sąd okręgowy, w którego okręgu wydano orzeczenie w pierwszej instancji. W wypadku określonym w art. 552 § 4 właściwy jest natomiast sąd okręgowy właściwy ze względu na miejsce zwolnienia osoby tymczasowo aresztowanej albo zatrzymanej. Art. 554 KPK reguluje także skład sądu, strony postępowania, sposób reprezentacji Skarbu Państwa, zawiadomienie o rozprawie oraz koszty.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy zgłaszane jest żądanie odszkodowania w trybie objętym tym rozdziałem KPK. Osoba składająca żądanie powinna skierować je do sądu okręgowego ustalonego według reguł z § 1. Sąd okręgowy rozpoznaje sprawę na rozprawie i wydaje wyrok w składzie jednego sędziego. Stronami są wnioskodawca, prokurator oraz Skarb Państwa. Zależnie od przebiegu wcześniejszego postępowania Skarb Państwa reprezentuje prezes wskazanego w przepisie sądu albo organ, który dokonał zatrzymania.

Przykład zastosowania

Wnioskodawca kieruje żądanie odszkodowania związane ze sprawą, w której wcześniej wydano orzeczenie w pierwszej instancji. Powinien ustalić, w okręgu którego sądu wydano to orzeczenie, ponieważ do właściwego sądu okręgowego należy zgłosić żądanie. Po wyznaczeniu rozprawy sąd zawiadamia wnioskodawcę, prokuratora i organ reprezentujący Skarb Państwa, przesyłając im odpis wniosku. Jeżeli roszczenie zostanie uwzględnione choćby częściowo, wnioskodawca może otrzymać od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, także związanych z ustanowieniem jednego pełnomocnika.

Częste nieporozumienia lub błędy

Nie należy utożsamiać właściwości sądu z miejscem zamieszkania wnioskodawcy, ponieważ art. 554 § 1 KPK wskazuje inne kryteria. Błędem byłoby również przyjęcie, że w każdej sprawie Skarb Państwa reprezentuje ten sam organ, gdyż § 2b przewiduje kilka wariantów reprezentacji. Zwolnienie od kosztów sądowych nie oznacza automatycznie zwrotu wszystkich poniesionych wydatków. Zwrot wydatków przysługuje po uwzględnieniu roszczeń choćby w części i obejmuje wydatki uzasadnione, w tym koszty ustanowienia jednego pełnomocnika. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Do jakiego sądu składa się żądanie odszkodowania według art. 554 KPK?

Co do zasady żądanie zgłasza się do sądu okręgowego, w którego okręgu wydano orzeczenie w pierwszej instancji. Dla wypadku z art. 552 § 4 KPK obowiązuje kryterium miejsca zwolnienia.

Kto jest stroną w postępowaniu o odszkodowanie?

Stronami są wnioskodawca, prokurator oraz Skarb Państwa. Wynika to wprost z art. 554 § 2a KPK.

Czy sprawę rozpoznaje kilku sędziów?

Nie. Sąd okręgowy orzeka wyrokiem na rozprawie w składzie jednego sędziego.

Czy trzeba ponosić koszty sądowe?

Postępowanie jest wolne od kosztów sądowych. Przepis odrębnie reguluje zwrot uzasadnionych wydatków wnioskodawcy.

Kiedy można otrzymać zwrot kosztów pełnomocnika?

Jeżeli roszczenia zostaną uwzględnione choćby częściowo, wnioskodawcy przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków. Może on obejmować wydatek związany z ustanowieniem jednego pełnomocnika.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 554
← Wróć do pełnej ustawy