Co dokładnie stanowi przepis
Art. 623 KPK przewiduje możliwość zwolnienia osoby w całości albo w części od wyłożenia kosztów, które należy uiścić przy wnoszeniu pisma procesowego. Decyzję w tej sprawie może podjąć sąd lub referendarz sądowy. Zwolnienie nie następuje automatycznie, ponieważ osoba musi wykazać, że poniesienie tych kosztów byłoby dla niej zbyt uciążliwe. Przepis wskazuje trzy elementy istotne przy tej ocenie: sytuację rodzinną, sytuację majątkową oraz wysokość dochodów.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 623 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy przy wniesieniu pisma procesowego powstaje obowiązek wyłożenia określonych kosztów. Osoba, która chce uzyskać zwolnienie, powinna wykazać okoliczności uzasadniające twierdzenie, że zapłata byłaby dla niej zbyt dużym obciążeniem. Nie wystarcza samo wskazanie, że koszty są niewygodne lub niepożądane. Znaczenie ma całokształt wskazanej w przepisie sytuacji, a więc zarówno dochody, posiadany majątek, jak i obowiązki wynikające z sytuacji rodzinnej. Sąd albo referendarz może uwzględnić wniosek w pełnym zakresie lub ograniczyć zwolnienie tylko do części kosztów.
Przykład codziennego zastosowania
Osoba uczestnicząca w postępowaniu karnym wnosi pismo procesowe, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia kosztów. Utrzymuje się z niewysokich dochodów, ponosi stałe wydatki na dzieci i nie posiada majątku, z którego mogłaby łatwo pokryć należność. Może wykazać te okoliczności przed sądem lub referendarzem sądowym, wskazując, dlaczego wyłożenie kosztów byłoby dla niej zbyt uciążliwe. Jeżeli przesłanka z art. 623 KPK zostanie uznana za spełnioną, możliwe jest zwolnienie od wszystkich kosztów objętych wnioskiem albo tylko od ich części.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Częstym błędem jest traktowanie art. 623 KPK jako przepisu, który zwalnia każdą osobę o ograniczonych środkach bez potrzeby wykazania jej sytuacji. Przepis wymaga bowiem wykazania, że wyłożenie kosztów byłoby zbyt uciążliwe ze względu na wskazane okoliczności osobiste i finansowe. Nie należy też utożsamiać zwolnienia z całkowitym zniesieniem wszystkich możliwych kosztów postępowania, ponieważ przepis dotyczy kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego. Kolejnym nieporozumieniem jest założenie, że rozstrzygnięcie musi obejmować całość kosztów, choć ustawa wyraźnie dopuszcza również zwolnienie częściowe. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
