Artykuł 738 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane z przekazaniem wykonania zlecenia osobie trzeciej przez przyjmującego zlecenie. Przepis wskazuje, że możliwe jest powierzenie zlecenia komuś innemu tylko w sytuacji, gdy wynika to bezpośrednio z umowy między stronami lub ze zwyczaju, albo gdy okoliczności zmuszają do takiego działania. W takim przypadku przyjmujący zlecenie ma obowiązek niezwłocznie poinformować dającego zlecenie o tym, kto będzie wykonawcą oraz podać miejsce zamieszkania zastępcy. Odpowiedzialność przyjmującego zlecenie w takiej sytuacji ogranicza się do braku należytej staranności przy wyborze zastępcy, co oznacza, że odpowiada on jedynie za to, że wybór osoby trzeciej był nieodpowiedni.
Z kolei zastępca, któremu powierzone zostało wykonanie zlecenia, ponosi odpowiedzialność względem dającego zlecenie za realizację zlecenia. Co więcej, gdy przyjmujący zlecenie odpowiada za czynności swojego zastępcy jak za własne, ich odpowiedzialność jest solidarna, czyli obie strony razem odpowiadają za skutki działania zastępcy. Norma ta podkreśla więc zakres odpowiedzialności obu uczestniczących podmiotów i zabezpiecza interesy dającego zlecenie.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy przyjmujący zlecenie chce lub musi przekazać wykonanie zlecenia osobie trzeciej. Może to być przypadek, gdy wymaga tego umowa, bądź przyjęty zwyczaj w danej branży, albo gdy nagłe okoliczności nie pozwalają mu wykonać zlecenia osobiście. W praktyce oznacza to, że bez zgody lub uzasadnionych przyczyn przekazanie zlecenia innej osobie jest niedopuszczalne i wiąże się z ryzykiem naruszenia obowiązków umownych.
Przykładowo: osoba przyjmująca zlecenie na wykonanie remontu mieszkania nie może zlecić wykonawstwa podwykonawcy bez zgody zleceniodawcy, chyba że umowa przewiduje taką możliwość albo wynikają z tego ustalone zwyczaje. Jeśli zdecyduje się na powierzenie zadania osobie trzeciej z powodu nagłego zdarzenia, musi natychmiast poinformować zleceniodawcę o tym fakcie oraz o danych zastępcy. Odpowiada on wtedy za staranny wybór tej osoby, a zastępca odpowiada za realizację zlecenia jakby to robił sam przyjmujący. W sytuacji powierzenia bez podstawy prawnej, możliwe są roszczenia z tytułu naruszenia umowy.
Częstym błędem jest nieuwzględnianie konieczności zawiadomienia zleceniodawcy o powierzeniu zlecenia osobie trzeciej lub powierzenie zlecenia bez ram prawnych, co naraża przyjmującego na odpowiedzialność. Ponadto bywają niejasności w zakresie odpowiedzialności, gdzie przyjmujący zlecenie nie rozumie, że odpowiada tylko za wybór zastępcy, a zastępca odpowiada bezpośrednio za wykonanie. Niezrozumienie tego podziału może prowadzić do nieprawidłowego dochodzenia roszczeń lub wypłacania odszkodowań.
Podsumowując, artykuł 738 KC wyznacza wyraźne ramy dla przekazywania zleceń i związanej z tym odpowiedzialności, chroniąc interesy stron umowy zlecenia. W indywidualnej sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo ustalić uprawnienia i obowiązki związane z powierzeniem wykonania zlecenia osobie trzeciej.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.