|
1.
|
wyrokowi zarzucono:
1. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, tj. art. 7 k.p.k. polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny przeprowadzonych dowodów i dokonanie ich oceny w sposób dowolny, bez uwzględnienia wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w szczególności poprzez wykluczenie, że w Starostwie Powiatowym w O. istniała praktyczna możliwość zapoznania się przez oskarżonego jako biegłego - z dokumentacją, poza obowiązującymi procedurami,
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) będący wynikiem niedostatecznego wyjaśnienia sprawy i wyciągnięcia błędnych wniosków z zeznań świadków: D. T., R. H., mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu - w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zezwala na poczynienie takich ustaleń.
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Sąd Rejonowy zachowując nakazany ustawą obiektywizm i wykorzystując wrażenia wynikające z realizacji zasady bezpośredniości, z całokształtu ujawnionych w toku przewodu sądowego okoliczności wyprowadził racjonalne wnioski, kierując się przy tym wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego i zasadami logicznego rozumowania i nie naruszył art. 7 kpk. Miał przy tym w polu uwagi także te zagadnienia, które stanowią oś wniesionej apelacji obrońcy. Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów o charakterze proceduralnym, na które powołał się skarżący, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w przekonaniu Sądu Odwoławczego, orzekając w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w Siedlcach - wbrew odmiennym wywodom zawartym w apelacji - przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy i wnikliwy.
Na względzie mieć bowiem wypada, iż sama tylko okoliczność, że oceniono poszczególne dowody, w aspekcie ich wiarygodności, nie w taki sposób, jak życzył sobie tego oskarżony czy jego obrońca, nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że w procesie ich weryfikacji doszło do naruszenia reguły płynącej z treści art. 7 kpk. Rzecz jasna, odmienna ocena dowodów - korzystna dla oskarżonego - jest naturalnym prawem zarówno jego jak i obrońcy, jednakże nie wynika z niej samo przez się, by analiza dokonana w niniejszej sprawie charakteryzowała się dowolnością, w sytuacji gdy wszystkie przedstawione powyżej wymogi Sąd pierwszej instancji spełnił. Wywody apelującego stanowią jedynie alternatywną wersję oceny dowodów, wobec czego należy je uznać wyłącznie za werbalną i bezowocną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego, która nie została poparta żadnymi logicznymi argumentami, wobec czego nie jest w stanie spowodować uwzględnienia zarzutu obrazy art. 7 kpk. W przekonaniu Sądu drugiej instancji, dokonana przez Sąd
meriti ocena dowodów zarówno osobowych, jak i nieosobowych, które zostały dokładnie omówione i przeanalizowane w pisemnych motywach wyroku, w pełni zasługuje na aprobatę.
W przekonaniu Sądu Okręgowego, w przedmiotowej sprawie nie mogło być mowy o bezkrytycznym i bezrefleksyjnym obdarzeniu wiarą zeznań D. T. i R. H.. Jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia, o wartości procesowej poszczególnych dowodów przesądziła wyłącznie ich treść w aspekcie wewnętrznej spójności oraz konfrontacji z treścią innych dowodów (spójność zewnętrzna), zaś ocena dokonana przez Sąd Rejonowy wbrew twierdzeniom apelującego, nie odbyła się wybiórczo poprzez aprioryczne preferowanie lub dyskwalifikowanie jednych dowodów na rzecz drugich, według klucza najkorzystniejszego dla jednej ze stron procesowych, lecz stanowiła wynik dogłębnej analizy i swobodnej oceny, następnie odpowiednio uargumentowanej. Należy zauważyć, że Sąd I instancji szeroko odniósł się do zeznań D. T. (k. 6 uzasadnienia), poddał je ocenie w odniesieniu do zeznań innych pracowników urzędu, ale też do wyjaśnień samego oskarżonego. Nie ma racji skarżący wskazując, że ocena zeznań tego świadka była niepełna, gdyż jest ona kompleksowa i rzetelna. Sąd nie neguje dotychczasowej linii życiowej oskarżonego, który jest osobą niekaraną, aktywną zawodowo, wydającą szereg opinii na zlecenie sądów i innych organów państwowych, ale nie wyklucza to okoliczności popełnienia czynu z art. 286 § 3 kk.
Zarzut naruszenia przepisu art. 7 k.p.k. nie może ograniczać się do odmiennej oceny materiału dowodowego przez skarżącego, a oczekiwanie uznania go za skuteczny warunkuje konieczność wykazania, jakich konkretnie uchybień w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się Sąd w dokonanej ocenie materiału dowodowego. Tymczasem takich argumentów skarżący nie przedstawił. Nie mogą nimi być przecież twierdzenia kwestionujące trafność oceny Sądu tylko na podstawie selektywnie wybranych fragmentów materiału dowodowego, jak to uczynił obrońca oskarżonego. Taka argumentacja pozbawiona jest waloru kompleksowości, przeciwnie do oceny Sądu, który dowody ocenił według reguł
art. 7 k.p.k. z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w powiązaniu ze sobą i uwzględniając istotę czynu przypisanego oskarżonej. Natomiast skarżący uczynił to prezentując dowody i ich ocenę w izolacji od siebie i w oderwaniu od pełnego kontekstu dowodowego i istoty przestępstwa przypisanego oskarżonemu.
Należy wskazać, że przyjęcie przez Sąd I instancji, iż stopień społecznej szkodliwości czynu nie jest znaczny wyłączał możliwość umorzenia postępowania na podstawie wskazanej przez skarżącego z art.17 § 1 pkt 3 kpk.
|
|
2.
|
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia i mający istotny wpływ na jego treść, polegający na nieuzasadnionym uznaniu przez Sąd, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a postawa i warunki osobiste sprawcy uzasadniają przypuszczenie, że będzie on przestrzegał porządku prawnego, co w konsekwencji uzasadnia przyjęcie, że w sprawie zachodzi przypadek mniejszej wagi oraz, że należy umorzyć warunkowo postępowanie wobec oskarżonego, podczas gdy uwzględniając wszystkie okoliczności popełnienia przestępstwa, w szczególności jego popełnienie w związku z wykonywanymi obowiązkami biegłego sądowego, a także postawa sprawcy po popełnieniu przestępstwa wskazują, że zarówno uznanie, iż czyn oskarżonego stanowi przypadek mniejszej wagi oraz warunkowe umorzenie postępowania wobec oskarżonego nie było zasadne.
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zarzut zawarty w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego nie był zasadny.
Instytucja warunkowego umorzenia postępowania karnego jest zastrzeżona wyłącznie dla występków – drobnych oraz tych lżejszych z grupy o średnim ciężarze gatunkowym. Ponieważ warunkowe umorzenie postępowania karnego jest środkiem reakcji na przestępstwo łączącym się z określonymi dolegliwościami zadawanymi sprawcy z powodu popełnionego czynu zabronionego, nie może ono być stosowane wtedy, gdy są wątpliwości co do faktu popełnienia danego czynu przez danego sprawcę. Należy podkreślić, że odpowiedzialność karna to odpowiedzialność realizowana poprzez stosowanie wobec sprawcy przestępstwa wszelkich środków reakcji karnej, a nie tylko kar. Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest jednym z najłagodniejszych środków reakcji karnej na przestępstwo, ale pozostając formą odpowiedzialności karnej sprawcy, podobnie jak kara zawiera w sobie element dolegliwości i dlatego jego zastosowania nie można traktować jako zwolnienia od odpowiedzialności.
Oprócz formalnego wymogu, aby przestępstwo należało do typów występków o niedużym ciężarze gatunkowym, przepis art. 66 § 1 kk wymaga jeszcze, aby społeczna szkodliwość konkretnego czynu i wina sprawcy nie były znaczne, co każdorazowo zobowiązuje Sąd do oddzielnego analizowania i ważenia obu tych czynników. W celu ustalenia stopnia społecznej szkodliwości konkretnego czynu winno się przeanalizować te spośród mierników społecznej szkodliwości, które wystąpiły w danym przypadku, a które wskazane zostały w art. 115 § 2 kk, tj. rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu zabronionego, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a ponadto przy czynach umyślnych – postać zamiaru i motywację sprawcy, a przy czynach nieumyślnych – rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.
Przy ustalaniu stopnia winy należy wziąć natomiast pod uwagę przede wszystkim możliwość i stopień: rozpoznawalności sytuacji faktycznej i prawnej przy podejmowaniu określonego zachowania, swobodnego podejmowania decyzji co do tego zachowania, prawidłowości przebiegu procesu motywacyjnego, zdolności i możliwości przewidywania przebiegu związków przyczynowych i skutków swojego zachowania, zdolności i możliwości pokierowania swoim postępowaniem – w danym czasie, danej sytuacji i danych okolicznościach.
Ustalenia, czy stopień społecznej szkodliwości czynu jest, czy nie jest znaczny, powinny być dokonywane w kontekście możliwego maksymalnego poziomu społecznej szkodliwości, jaką się wiąże z przestępstwami danego typu, jaki przypisuje się sprawcy. Czyn oskarżonego godził w mienie, które jest dobrem istotnym, ale nie stojącym najwyżej w kategorii istotności dóbr prawnych. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostawała wartość tego mienia. Wbrew twierdzeniom skarżącego żaden przepis kodeksu postępowania karnego nie wyłączył możliwości zastosowania warunkowego umorzenia postępowania wobec osoby pełniącej funkcję biegłego. Sąd jednocześnie w całości podzielił argumenty przemawiające za przyjęcie kwalifikacji jako wypadku mniejszej wagi.
Nie można stwierdzić, że warunkowe umorzenie oznacza uniknięcie odpowiedzialności karnej przez oskarżonego, gdyż odstąpienie od skazania i ukarania następuje pod pewnymi warunkami. Oskarżony ma świadomość, że niewypełnienie przez niego zasad warunkowego umorzenia będzie pociągało za sobą podjęcie postępowania oraz możliwość ewentualnego skazania. Istota odpowiedzialności karnej w formie warunkowego umorzenia postępowania polega na zastąpieniu kary możliwością zastosowania określonych środków w tym przypadku świadczenia pieniężnego i obowiązku naprawienia szkody. Zastosowanie warunkowego umorzenie postępowania wobec oskarżonego w połączeniu z obowiązkiem uiszczenia określonej kwoty pieniędzy nie oznacza potraktowania jego zachowania z nadmierną pobłażliwością, gdyż pociąga za sobą określoną – realną dolegliwość. Orzeczony obowiązek naprawienia szkody będzie miał wpływa na zmniejszenie poczucia krzywdy pokrzywdzonych. Wydaje się, że podnoszone zarzuty co do pracy biegłego i wydanej opinii wychodzą daleko poza zakres rozpoznania przedmiotowej sprawy i nie były brane przy ocenie dokonanej przez Sąd Okręgowy. Słusznie wskazał Sąd I instancji, że warunkowemu umorzeniu postępowania nie stoi na przeszkodzie brak przyznania się do popełnienia zarzucanego mu czynu, ale również treść składanych wyjaśnień czy sposób prowadzenia linii obrony.
W ocenie Sądu II instancji, dogłębna analiza stanu faktycznego, pozwoliła na uznanie, że stopień winy i społecznej szkodliwości czynu oskarżonego nie są znaczne, co z kolei w powiązaniu z faktem, że oskarżony jest osobą niekaraną, posiada pozytywną opinię środowiskową i brak jest podstaw do dokonania przypuszczenia, że podobne zachowania z jego strony mogą się powtórzyć w przyszłości, dała podstawę do wydania orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania w sprawie. Sam fakt postawienia zarzutu i konieczności stawiennictwa w sądzie w roli oskarżonego w ocenie Sądu Okręgowego, jest również dla oskarżonego swoistego rodzaju dolegliwością. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie zachodzą wszystkie przesłanki z
art. 66 kk
umożliwiające warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonego J. T.. Na skutek stwierdzenia winy oskarżonego w wydanym wyroku warunkowo umarzającym postępowanie uchyla się domniemanie niewinności. Jednakże jest to stan tymczasowy, który może ulec zmianie, ponieważ proces karny może jeszcze "odżyć" w czasie wyznaczonego okresu próby, jak również w ciągu sześciu miesięcy od jego zakończenia (art. 68 § 4 kk) Dopiero upływ wskazanego powyżej okresu uniemożliwia wydanie decyzji o podjęciu postępowania
(Irmina Bondarczuk, Warunkowe umorzenie postępowania w świetle zasady domniemania niewinności, Prok.i Pr. 2011, nr 4, s. 39-50, LEX).
|